در این بخش به آموزش دانلود و نصب پایتون خواهیم پرداخت. پایتون یکی از محبوبترین زبانهای برنامهنویسی است که به راحتی قابل نصب و راهاندازی است. برای شروع برنامهنویسی با پایتون، لازم است که ابتدا آن را دانلود و نصب کنید.
دانلود پایتون

برای دانلود پایتون، ابتدا به وبسایت رسمی پایتون مراجعه کنید. آدرس وبسایت رسمی پایتون به این صورت است: https://www.python.org
در صفحه اصلی وبسایت، شما میتوانید نسخههای مختلف پایتون را مشاهده کنید. در حال حاضر، نسخه ۳ پایتون نسخه توصیهشده است. برای دانلود نسخه مناسب، به بخش “Downloads” رفته و گزینه مناسب برای سیستمعامل خود (ویندوز، مک یا لینوکس) را انتخاب کنید.
نصب پایتون در ویندوز

پس از دانلود فایل نصبی پایتون (با فرمت .exe)، فایل را اجرا کنید.
در اولین صفحه نصب، حتماً گزینه “Add Python to PATH” را تیک بزنید. این گزینه باعث میشود که پایتون به طور خودکار به مسیر سیستم اضافه شود و بتوانید از طریق خط فرمان (Command Prompt) به آن دسترسی داشته باشید.
سپس گزینه “Install Now” را انتخاب کنید تا پایتون به طور خودکار نصب شود.
پس از نصب، میتوانید با باز کردن خط فرمان و تایپ دستور python –version از نصب صحیح پایتون مطمئن شوید. اگر نصب به درستی انجام شده باشد، نسخه پایتون را خواهید دید.
نصب پایتون در مک

برای نصب پایتون در مک، میتوانید از Homebrew یا مستقیماً از وبسایت پایتون استفاده کنید.
اگر از Homebrew استفاده میکنید، کافی است دستور زیر را در ترمینال وارد کنید:
bash
Copy
Edit
brew install python
در غیر این صورت، فایل نصبی پایتون برای مک را از وبسایت پایتون دانلود کرده و آن را اجرا کنید.
نصب پایتون در لینوکس
در لینوکس، نصب پایتون معمولاً به سادگی از طریق بستههای نرمافزاری انجام میشود. در بیشتر توزیعهای لینوکس، پایتون به طور پیشفرض نصب است، اما اگر بخواهید نسخه جدیدتری را نصب کنید، میتوانید از دستورهای زیر در ترمینال استفاده کنید:
برای توزیعهای مبتنی بر دبیان (مثل اوبونتو):
bash
Copy
Edit
sudo apt update
sudo apt install python3
برای توزیعهای مبتنی بر ردهت (مثل فدورا):
bash
Copy
Edit
sudo dnf install python3
توصیهها برای انتخاب نسخه مناسب
نسخه ۳: اگر در حال شروع به یادگیری پایتون هستید، توصیه میشود که از نسخه ۳ استفاده کنید، زیرا نسخه ۲ پایتون دیگر پشتیبانی نمیشود و بسیاری از کتابخانهها و ابزارها فقط از نسخه ۳ پشتیبانی میکنند.
آزمایش نصب پایتون
پس از نصب پایتون، برای اطمینان از اینکه نصب به درستی انجام شده است، میتوانید از طریق خط فرمان دستور زیر را وارد کنید:
bash
Copy
Edit
python –version
اگر همه چیز به درستی نصب شده باشد، نسخه نصب شده پایتون به شما نمایش داده میشود. برای اجرای اولین اسکریپت پایتون خود، کافی است در خط فرمان دستور زیر را وارد کنید:
bash
Copy
Edit
python
سپس میتوانید کدهای پایتون خود را به صورت تعاملی وارد کرده و اجرا کنید.
با نصب و راهاندازی پایتون، شما آمادهاید که وارد دنیای برنامهنویسی پایتون شوید و اولین برنامههای خود را بنویسید!
در این بخش به آموزش تنظیم مسیر (Path) پایتون در سیستمعاملها خواهیم پرداخت. تنظیم مسیر پایتون به این معناست که شما به سیستم خود میگویید که پایتون را از کجا پیدا کند و چگونه از آن در خط فرمان یا ترمینال استفاده کند.
تنظیم مسیر پایتون در ویندوز
در ویندوز، پس از نصب پایتون، باید اطمینان حاصل کنید که مسیر پایتون به طور صحیح به متغیرهای محیطی سیستم (Environment Variables) اضافه شده است. این کار باعث میشود که بتوانید پایتون را از هر دایرکتوری در خط فرمان (Command Prompt) اجرا کنید.
- در هنگام نصب پایتون:
- در صفحه اول نصب پایتون، گزینهای به نام “Add Python to PATH” وجود دارد. این گزینه به صورت پیشفرض انتخاب شده است.
- این گزینه را فعال کنید تا پایتون به طور خودکار به PATH سیستم اضافه شود.
- اگر در حین نصب این گزینه را انتخاب نکردید:
- اضافه کردن مسیر به متغیر PATH به صورت دستی:
- به Control Panel بروید و System را انتخاب کنید.
- سپس به بخش Advanced system settings و بعد Environment Variables بروید.
- در بخش System variables، متغیر Path را پیدا کرده و گزینه Edit را انتخاب کنید.
- در پنجره جدید، گزینه New را انتخاب کرده و مسیر نصب پایتون را وارد کنید. برای مثال:
- همچنین، مسیر
Scripts پایتون را هم به Path اضافه کنید: - تغییرات را ذخیره کنید و سپس خط فرمان را باز کرده و دستور
python --version را وارد کنید تا مطمئن شوید که پایتون به درستی نصب شده است.
تنظیم مسیر پایتون در مک و لینوکس
در سیستمعاملهای مبتنی بر یونیکس (مک و لینوکس)، معمولاً پس از نصب پایتون، مسیر به طور خودکار به محیط سیستم اضافه میشود. با این حال، در صورتی که نیاز به اضافه کردن مسیر به طور دستی دارید، میتوانید مراحل زیر را دنبال کنید.
در مک:
- ابتدا ترمینال را باز کنید.
- فایل
.bash_profile یا .zshrc را ویرایش کنید (بسته به این که از bash یا zsh استفاده میکنید): - خط زیر را به انتهای فایل اضافه کنید:
- فایل را ذخیره کرده و از ترمینال خارج شوید.
- تغییرات را با اجرای دستور زیر اعمال کنید:
در لینوکس:
- مشابه به مک، ترمینال را باز کنید.
- فایل
.bashrc یا .zshrc را ویرایش کنید: - خط زیر را به انتهای فایل اضافه کنید:
- تغییرات را ذخیره کرده و با اجرای دستور زیر تغییرات را اعمال کنید:
تست تنظیم مسیر پایتون
پس از اضافه کردن مسیر پایتون به متغیر PATH، ترمینال یا خط فرمان را باز کرده و دستور زیر را وارد کنید:
اگر پایتون به درستی در PATH سیستم قرار گرفته باشد، نسخه پایتون نمایش داده خواهد شد. همچنین میتوانید دستور python را وارد کرده و وارد محیط تعاملی پایتون شوید.
با این تنظیمات، شما میتوانید پایتون را از هر دایرکتوری در سیستمعامل خود اجرا کنید و شروع به نوشتن کدهای پایتون نمایید.
در این بخش به آموزش نصب و استفاده از ابزار مدیریت بستهها (pip) خواهیم پرداخت. پایتون از سیستم مدیریت بستهای به نام pip برای نصب و مدیریت کتابخانهها و ابزارهای مختلف استفاده میکند. این ابزار به شما کمک میکند تا به راحتی پکیجهای مورد نیاز پروژه خود را نصب کرده و به روز رسانی کنید.
نصب pip
اگر شما پایتون را نصب کردهاید، به طور پیشفرض ابزار pip نیز همراه با پایتون نصب شده است. برای اطمینان از نصب بودن pip، میتوانید دستور زیر را در خط فرمان یا ترمینال وارد کنید:
اگر pip نصب شده باشد، نسخه آن نمایش داده میشود. در صورتی که pip نصب نشده باشد یا نسخه قدیمی دارید، میتوانید از دستور زیر برای نصب یا به روز رسانی pip استفاده کنید:
استفاده از pip برای نصب پکیجها
یکی از ویژگیهای مهم pip این است که میتوانید به راحتی بستهها یا کتابخانههای پایتون را نصب کنید. برای نصب یک بسته، دستور زیر را در خط فرمان وارد کنید:
به جای package-name، نام کتابخانه یا پکیجی که میخواهید نصب کنید را وارد کنید. به عنوان مثال، برای نصب پکیج محبوب requests (کتابخانهای برای انجام درخواستهای HTTP) از دستور زیر استفاده کنید:
نصب نسخه خاص از یک پکیج
اگر نیاز دارید که نسخه خاصی از یک کتابخانه را نصب کنید، میتوانید شماره نسخه را پس از نام پکیج قرار دهید. به عنوان مثال، برای نصب نسخه ۲.۲.۱ از پکیج requests دستور زیر را وارد کنید:
به روز رسانی یک پکیج
برای به روز رسانی یک پکیج نصب شده، از دستور زیر استفاده کنید:
این دستور آخرین نسخه موجود از پکیج را نصب میکند. برای مثال، برای به روز رسانی پکیج requests به آخرین نسخه:
نصب پکیجها از فایل requirements.txt
گاهی اوقات در پروژههای پایتون، لیستی از پکیجهای مورد نیاز در فایلی به نام requirements.txt ذخیره میشود. برای نصب تمام بستههای مورد نیاز از این فایل، دستور زیر را وارد کنید:
این فایل میتواند شامل نام و نسخه پکیجها به صورت زیر باشد:
استفاده از این فایل معمولاً در پروژههایی با چندین وابستگی مفید است.
مشاهده پکیجهای نصبشده
برای مشاهده فهرست تمام بستههای نصبشده در محیط پایتون، از دستور زیر استفاده کنید:
این دستور تمام بستههای نصبشده و نسخههای آنها را نمایش میدهد.
حذف یک پکیج
اگر دیگر نیازی به یک پکیج ندارید و میخواهید آن را حذف کنید، از دستور زیر استفاده کنید:
به عنوان مثال، برای حذف پکیج requests:
نصب پکیجها به صورت آفلاین
در مواقعی که دسترسی به اینترنت ندارید، میتوانید بستهها را به صورت آفلاین نصب کنید. برای این کار باید بستهها را از قبل دانلود کرده و سپس از دستور زیر برای نصب استفاده کنید:
این روش زمانی مفید است که شما فایل نصب بسته (با پسوند .whl) را از منابعی مانند PyPI یا دیگر وبسایتهای پشتیبانیکننده دانلود کردهاید.
عیبیابی و رفع مشکلات pip
- اگر در هنگام نصب پکیجها خطا دریافت کردید، معمولاً خطاهای مربوط به دسترسی یا نسخههای ناسازگار پایتون است. بررسی دقیق پیامهای خطا میتواند به شما در حل مشکلات کمک کند.
- اگر pip به درستی کار نمیکند یا نسخهای قدیمی دارد، میتوانید آن را با دستور زیر به روز کنید:
جمعبندی
ابزار pip به شما این امکان را میدهد که به راحتی پکیجهای پایتون را مدیریت کنید. با استفاده از pip میتوانید پکیجها را نصب، بهروزرسانی، یا حذف کنید و پروژههای خود را با کتابخانههای مختلف پشتیبانی کنید. این ابزار به شما کمک میکند تا به طور موثر و سازماندهیشده پروژههای پایتون خود را توسعه دهید.