تجربه کاربری (UX) چیست؟

در دنیای امروز مفاهیم جدیدی در حوزه اینترنت و فناوری اطلاعات مطرح می شود که برای بسیاری از افراد جدید و ناآشنا است. آشنایی و آگاهی از این مفاهیم باعث می شود تولیدکننده یا مصرف کننده از دانش دیجیتالی کافی برخوردار باشد و بر این اساس بتوانیم بهترین محصول یا خدمات را برای ارائه یا مصرف انتخاب کنیم. یکی از مفاهیمی که این روزها افراد بیش از هر زمان دیگری درگیر آن هستند، تجربه کاربری یا UX است. اینکه UX چیست و چه ویژگی هایی دارد آنقدر مهم است که می تواند بر موفقیت آتی برندی که محصول یا خدماتی را ارائه می دهد تأثیر بگذارد.با این مطلب از بلاگ آموزشگاه ایرانیان ماندگار همراه باشید.

تجربه کاربری که به اختصار UX نامیده می شود، به تجربه کاربران از استفاده از یک محصول یا خدمات اشاره دارد که به صورت تخصصی بررسی می شود. برای پاسخ آسانتر به این سوال، UX را باید به عنوان اثری در نظر گرفت که از یک محصول یا خدمات در ذهن کاربر باقی می ماند. وقتی این اصطلاح را می شنوید، ممکن است این ذهنیت به وجود بیاید که این مفهوم مختص دنیای دیجیتال و فناوری اطلاعات است، اما اینطور نیست و تجربه کاربری در کارها و ساده ترین وظایف زندگی انسان نقش دارد.

UX چیست؟

تجربه کاربری یک تخصص نسبتاً جدید است که بیش از دو دهه است که وجود نداشته است. در تجربه کاربری، تجربیاتی که کاربر پس از استفاده از یک محصول یا خدمات خاص به دست می آورد، بررسی می شود. به عبارت دیگر، در علم تجربه کاربری، هدف اصلی بررسی احساس ایجاد شده در کاربر پس از استفاده از یک محصول است. واضح است که هر چه یک محصول از نظر UX مطلوب تر باشد، احساس بیشتری در کاربر ایجاد می کند.

امروزه همه کاربران به دنبال ساده ترین و سریع ترین راه ها برای رفع نیازهای خود هستند. به همین دلیل است که UX در تولید محصولات مختلف اهمیت زیادی پیدا کرده است. زیرا UX سعی در بهبود تجربه نهایی و کلی کاربر دارد. برخی از افراد ممکن است فکر کنند که UX به معنای تجربه ای است که کاربر پس از استفاده از محصول به دست می آورد! اما در واقع تجربه کاربری فرآیند تحلیل این تجربه به منظور بهبود آن است. دونالد نورمن کسی است که اولین بار در مورد تجربه کاربری صحبت کرد و این مفهوم را به صورت زیر تعریف کرد:

UX شامل تمام جنبه های تعامل کاربر با شرکت، خدمات و محصولات آن است.

این محصولات طیف بسیار گسترده ای دارند اما در حوزه دیجیتال و اینترنتی می توانند شامل وب سایت، اپلیکیشن، نرم افزار، بازی و … باشند. فرآیند بهینه سازی UX یک فرآیند مداوم است. با پیروی از این فرآیند، طراح UX محصولی را به کاربران ارائه می دهد که پس از استفاده از آن لذت خواهند برد. دلیل تداوم روند تجربه کاربری این است که سلیقه و علایق کاربران دائما در حال تغییر و تحول است، بنابراین طراح تجربه کاربری باید همواره سعی کند محصولات را با توجه به این تغییرات بهینه کند.

USER EXPERIENCE چیست؟

اگر بخواهیم خیلی ساده تجربه کاربری را برای شما تعریف کنیم، شاید بهتر است مثالی بزنیم. فرض کنید یک سایت فروشگاهی دارید که از رابط کاربری زیبا و طراحی بسیار جذاب استفاده می کند و محصولات شما از قیمت و کیفیت بسیار خوبی برخوردار هستند، اما وقتی مشتری به صفحه محصول می رود و می خواهد خرید کند، باید به پایین صفحه اسکرول کند. از صفحه صفحه را به منظور کلیک بر روی دکمه خرید. او متوجه می شود که اینجاست که در میانه راه بی احتیاطی می کند و تجربه خوبی از رفتن برای او ندارد.

اکنون می توانیم بگوییم که تجربه کاربری به این معناست که تجربه و طرز فکر محصولات، خدمات، سایت، اپلیکیشن یا نرم افزار شما در ذهن کاربر باقی می ماند. زمانی که کاربر به راحتی نتواند آنچه را که به دنبالش است پیدا کند یا زمانی که می خواهد تصمیم بگیرد که گزینه مورد نظر در نزدیک ترین مکان ممکن نیست، قطعا تجربه خوشایندی از کار با محصول یا خدمات شما نخواهد داشت.

طراحی تجربه کاربری (UX DESIGN) چیست؟

زمانی که تصمیم می‌گیرید بهترین تجربه کاربری را برای کاربرتان فراهم کنید، طبیعتا باید بخش‌های مختلفی را مدنظر قرار دهید. یکی از مهمترین موارد، طراحی تجربه کاربری یا UX Design است. یعنی شما باید طوری تعامل با رابط کاربری خود را طراحی کنید که کاربر در تمامی مراحل کار با سیستم شما بتواند طعم بهترین تجربه را بچشد.
این امکان وجود دارد که کاربران مختلف تجربه‌های متفاوتی از کار با محصول یا سرویس شما داشته باشند و در نتیجه باید طراحی مسیر کاری آنها به شکلی باشد که همه تجربه بسیار خوبی داشته باشند. در طراحی تجربه کاربری باید پرسونا و نیازهای مخاطب را به خوبی بشناسیم و بتوانیم با تحقیقات لازم بهترین مسیر و دسترس‌پذیری را برای او بسازیم.

طراح تجربه کاربری (UX DESIGNER) چیست؟

طبیعتا با توجه به توضیحات بالا، برای ایجاد بهترین تجربه کاربری برای کاربر و داشتن طراحی تجربه کاربری خوب، نیاز به استخدام یک طراح تجربه کاربری حرفه ای (UX Designer) داریم. در واقع طراح تجربه کاربری فردی است که قدرت تحلیل بالایی دارد و ایجاد یک استوری برد جذاب و خلاقانه می تواند بهترین تجربه را از نظر تعامل کاربر با سیستم ارائه دهد. شیر آب
طراح تجربه کاربری با استفاده از ابزارهای مختلف سعی می کند بهترین تجربه را برای کاربر ایجاد کند. طراح تجربه کاربری باید توانایی ارائه ساده ترین و پیچیده ترین تجربیات را به کاربران داشته باشد.

یک محصول با تجربه کاربری خوب چه ویژگی هایی دارد؟

مدل های مختلفی برای تجربه کاربری ارائه شده است که یکی از این مدل ها به مدل UX Honeycomb معروف است. این مدل که توسط شخصی به نام پیتر مورویل ارائه شده است، نشان می‌دهد که چه جنبه‌ها و عناصری UX را تشکیل می‌دهند و به عبارت ساده‌تر، چه ویژگی‌هایی باید یک محصول برای ارائه یک تجربه کاربری خوب داشته باشد.

طبق این مدل، یک محصول یا خدمات باید 7 ویژگی داشته باشد تا تجربه کاربری خوبی را ارائه دهد. به عبارت دیگر، اگر این ویژگی ها در طراحی یک محصول گنجانده شود، می تواند یک تجربه کاربری عالی ایجاد کند. ویژگی های یک محصول با بالاترین سطح UX چیست؟ محصولی با تجربه کاربری خوب باید ویژگی های زیر را داشته باشد.

قابل استفاده (Useable) باشد

اگر این سوال پیش بیاید که یکی از اساسی ترین نیازهای UX چیست، باید پاسخ داد که قابل استفاده است و کاربران می توانند از آن برای کارهای برنامه ریزی شده استفاده کنند. اگر کاربران نتوانند از محصولی استفاده کنند، تجربه کاربری خوبی ارائه نخواهد شد. اگر کاربر نتواند به راحتی با یک محصول کار کند و استفاده از آن پیچیده باشد، این نشان می دهد که طراح از نظر قابلیت استفاده ضعیف عمل کرده است.

برای طراحی یک تجربه کاربری مناسب، باید توانایی مدیریت صفحه و تغییر سبک صفحه را داشته باشید. آموزش HTML css و آموزش کندو جاوا اسکریپت می تواند در این زمینه به شما کمک کند.

قابل کشف (Findable) باشد

چیز مهم دیگری که بر تجربه کاربر تأثیر می گذارد، یافتن اطلاعات مورد نیاز شما در مورد یک محصول است. قابل فهم بودن منوی وب سایت یا قرار گرفتن نوار جستجو در موقعیتی که کاربر فکر می کند یا سهولت یافتن دکمه ثبت نام سایت از جمله عناصری است که بر تجربه کاربری تأثیر می گذارد.

اما این موارد چگونه بر UX تأثیر می گذارند؟ اگر کاربر مجبور باشد چیزی را خیلی سخت جستجو کند، نشان دهنده مشکل بودن تجربه کاربر از سایت، محصول یا خدمات است. در واقع، عملکردها، محصولات، محتوا و هر چیزی که یک محصول ارائه می دهد باید به راحتی توسط کاربران قابل کشف باشد.

برای گنجاندن این قابلیت در محصول یا خدمات، باید از گنجاندن ویژگی ها و قابلیت های اضافی در طراحی محصول جلوگیری کنید تا امکان یافتن فرآیندهای اصلی محصول برای کاربران فراهم شود.

مفید (Useful) باشد

محصولات زیادی وجود دارند که طراحی زیبایی دارند و استفاده از آنها آسان است، اما نمی توانند نیازهای کاربر را برآورده کنند. کاربران اهمیتی نمی دهند و برای محصولی که نیازهای آنها را برآورده نمی کند وقت صرف نمی کنند. بنابراین، اگر این سوال پیش بیاید که یکی از عناصر مهم UX چیست، می توان گفت که اثربخشی یا مفید بودن محصول است.

مطلوب (Desirable) باشد

آیا تا به حال فکر کرده اید که اگر طراحی محصول قابل درک و لذت بخش نباشد چه اتفاقی می افتد و چه تاثیری بر UX دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که مفیدترین و کاربردی ترین محصولات در صورتی که خسته کننده باشند و انگیزه ای برای استفاده از آنها وجود نداشته باشد، می توانند تجربه کاربری ضعیفی را ارائه دهند.

ارزشمند (Valuable) باشد

اگر این سوال پیش بیاید که یکی از مهمترین اصول طراحی UX چیست، می توان گفت که طراحی محصول بر اساس نیاز کاربر است. در واقع، برای طراحی یک محصول، شرکت ها همیشه باید از خود بپرسند که محصول آنها چه ارزش پیشنهادی برای کاربر به ارمغان می آورد تا آنها را وادار به استفاده از آن کنند. اگر محصولی نتواند ارزشی برای زندگی کاربر ایجاد کند، ممکن است برای مدت طولانی از آن استفاده نشود.

قابل اعتماد (Credible) باشد

یکی از اصول مهم طراحی UX، اعتبار یک محصول است. اگر سایتی نتواند اعتماد کاربر را جلب کند، هرگز نباید از آن کاربر انتظار خرید داشته باشد.

در دسترس (Accessible) باشد

اگر کاربر پس از دسترسی به سایت نتواند به مقصد خود برسد، نمی تواند از خدمات یا محصولات ارائه شده در آنجا استفاده کند. اما این موضوع چقدر در تجربه کاربری اهمیت دارد؟ این جنبه یکی از مهمترین چیزهایی است که طراحان هنگام طراحی یک محصول در مورد آن می دانند. نیازهای کاربران با نیازهای ویژه مانند نابینایان، ناشنوایان و غیره را در نظر بگیرید. در طراحی محصول این باعث می شود که محصول قابل استفاده و در دسترس طیف وسیع تری از کاربران باشد.

نمونه ای از تجربه کاربری در سئو

همانطور که می دانیم سئو یا بهینه سازی موتورهای جستجو مجموعه ای از کارهایی است که باید در داخل و خارج سایت انجام شود تا بتوان سایت را برای موتورهای جستجو بهینه کرد. مانند گوگل بهینه سازی کنید.

به عنوان مثال، برای خواندن این مقاله، احتمالاً «What is ux» را در گوگل جستجو کرده اید و سایت Son Lehren بین 1 تا 5 در نتایج جستجو قرار گرفته است و روی Seven Learn Link کلیک کرده اید. باعث شد Seven Learn یا سایر سایت ها رتبه مناسبی را در هر عبارت کلیدی کسب کنند. اینطور نبود و کاملا برنامه ریزی شده بود.

حال ممکن است از شما بپرسند که تجربه کاربری یا تجربه کاربری چه تاثیری بر سئو دارد؟ به طور خلاصه باید گفت که گوگل به دنبال بهبود تجربه کاربری است تا وب سایت هایی که کاربر در آن تجربه خوبی از صفحات و محصولات خود دارد شانس بیشتری داشته باشد. آنها در موتورهای جستجو نمایش داده می شوند و در واقع عامل تجربه کاربر یکی از مهمترین و موثرترین عوامل در سئو سایت است.

نتیجه گیری

UX یک کار تخصصی، علمی و پیچیده است که به تجربیات، احساسات، فرهنگ و سایر جنبه های افراد می پردازد. هدف نهایی تجربه کاربری افزایش رضایت کاربر از محصولاتی است که حداقل یک بار خریده و استفاده کرده اند. تجربه کاربری برای بهبود کارایی، سادگی، دسترسی و سایر جنبه های محصولات آمده است.